■  صفحه نخست

■ درباره واو

■  جایزه

■ نقد رمان

■  نقد مجموعه داستان

■  اخبار واو

■ اخبار جوایز

■  تماس با واو

■ سایت گذشته واو

■نقدواوبلاگ(وبلاگ اختصاصی نقد)

 

 

 

گپي مكتوب با محمد ايوبي◊

پنجاه رمان، هر كدام برادر ديگري

 

اثر شما كانديد دريافت تنديس رمان متفاوت سال شده است. آيا شما هم رمان خودتان را يك اثر متفاوت مي دانيد ؟

 عرض کنم : خبرنداشتم که « اندوه جنوبی » من کاندید دریافت تندیس رمان متفاوت سال شده است ! مطلب، بعدازنیم قرن نوشتن، برای من هم عجیب آمد، هم برلبه ی درّه ی هول پرسشی ازخود قرارداد که : بدک به نظرنمی رسد درشصت وچندسالگی نوشته ی آدم مورد توجه اندیشه ها وبرداشتهای ذهن هایی جوان ومهمتر، متفاوت قرارگیرد ( شناگرانی که خلاف جریان آب شنا می کنند و درست یا نادرست ، می کوشند هوایی تازه و از نوعی دیگررا استنشاق کنند . ) و نیز بعد از پنجاه سال نوشتن، یکی ازکارهایم کمی تا قسمتی ازسایه بیرون آید .

    اما من، مؤلفه ی مهم هرکتاب خوب را متفاوت بودن آن می دانم . حتا دوکتاب ازیک نویسنده باید باهم متفاوت باشند وگرنه ول معطلی است . درخشش « بوف کور» هدایت متفاوت بودن آن است با کارهای دیگر زمانه ی خود او، و نیز خود هدایت .

 

 تفاوت در حيطه ادبيات داستاني براي شما معنايي دارد و آيا در تقسيم بندي آثار داستاني اين معيار را مي پذيريد؟

  عرض کردم « تفاوت » درحیطه ی ادبیات و هنرهای دیگر اصلی مهم است . اما درتقسیم بندی ، هرکس می تواند تقسیم بندی هایی تازه و البته قابل قبول را مطرح کند . نویسنده هایی را می شناسیم که مثلا ً پنجاه رمان نوشته اند، هرکدام برادر دیگری، شبیه هم، آن چنان که خواننده ، به یاد جمله ای ازکارشان می افتد، خیال می کند در فلان کتاب اوست بعد درمی یابد در بهمان کتاب او بوده و بعدتر متوجه می شود جمله ی دلخواهش ـ کمی کمتر یا بیشترـ درتمام پنجاه کتابش آمده .

 آيا ادبيات متفاوت مي تواند يك ژانر ادبي باشد ؟ دراين صورت آياخودش را نقض نمي كند؟

 من ، متاسفانه « ژانر» را قبول ندارم . شعر باید شعرباشد و داستان باید داستان . هنرمند را هنرش درپی می کشد ، جدول ضرب ومعادله حرف دیگری است . به قول حافظ
« درجهان هنرمند ، شکسته دلی می خرند و بس » کارباید کار باشد . ژانر را سنگ قلاب کنیم برای منتقدان ، که بسیاری شان بی ربط هم می گویند که بازار خود فروش ازآن سوی دیگراست .

 

آيا ادبيات متفاوت مي تواند بومي ومتعلق به جغرافيايي خاص باشد يا هر چه هست گرته برداري از آثار غربي است؟

   چه کسی فتوا داده رمان متفاوت ( یعنی خوب وعمیق درفرم وپرداخت ومحتوا و ... که همه آمیخته اند به هم ) باید ازادبیات غربی گرته برداری کند ؟ هزارویکشب و عقل سرخ سهروردی و داستانهای رمزی دیگرش ازغرب گرته برداری شده اند ؟ دست برقضا ، غرب از کارهای اصیل ومتفاوت ما گرته برداری کرده و متأسفانه چون قدرت مادی وسیاسی اش را دارد ، همه چیزرا مصادره به مطلوب می کند ، ولی این ظاهرقضیه است ! آدمها، قصه، فضا و حتا گویش « اندوه جنوبی»  مختص و متعلق است به جنوب ـ آن هم دوشهرخوزستان: اهواز و خرمشهر، پس اگر گرته برداری ازغرب یا هرکجا و هرکس باشد ، چندروزه نوبت اوست . زودا زود از یاد می رود .

 

 نگارش يك رمان متفاوت مي تواند جريان ساز باشد؟

  نگارش و نشر یک رمان متفاوت و خوب می تواند جریان ساز باشد ، درصورتی که نخست باید کتاب خوان حرفه ای داشته باشی درمملکتت، دوم : اعاظم وبزرگان لااقل ترتیب ترجمه ی رمان های خوب را به زبان های زنده جهان بدهند ! مگرنه جناب کوئیلو، بهترین کتابش « کیمیاگر» را ازمثنوی ، یا عجایب المخلوقات یا عطاریا هزارویکشب می دزدد؟ این جریان سازی که کوبش طبل رسوایی کوئیلوها وکاتبانی بی دریافت و بی سواد ادبی آدمهایی است که این زایده ها را حلواحلوا می کنند !

 

 وضعيت و كيفيت ادبيات داستاني متفاوت را در حال حاضرچگونه ارزيابي مي كنيد؟

  این سئوال ، چند صفحه جواب دارد ( که خود مقاله ای است ) پس بگذاریمش برای زمانی دیگر به قول مولانا « وقتی که خون ، شیرمی شود » .

 

آيا در ميان آثار چاپ شده در دو سال گذشته به رمان متفاوت برخورده ايد؟ از منظر شما اين آثار داراي چه ويژگي هايي بودند؟

  حتما ً برخورده ام :  مثلا ً به کارهایی ازحسن بنی عامری و ...  مرا عفوکنید ، الان به یاد نمی آورم ( واین گمانم گناهش گردن خودشماست . سئوالات را برای من میل می کنید ، اما نمی گویید تا چه وقت باید به آنها جواب بدهم ، بعد چهارشنبه روزی تلفن می فرمایید که تا آخرهفته ، جوابها را لازم دارید . یعنی یک شبه ، برای همین خودم می دانم پاسخ هایم یک چهارم آن نیستند ، که باید می نوشتم ، هم ازنظرکیفیّت ، هم ازنظرکمّیت . مثلا ً باید براین مّهم مانوری اساسی می دادم که چگونه رمانی خوب ومتفاوت به وجود می آید ؟ ونویسنده دامنه ی دانایی وشناخت « حال » زمانه وتاریخ خود ونیز« گذشته » ی تاریخ ، ادبیات و دانش او، چه میزان باشد و برداشت او از سنت، مدرنیته و پسامدرن وآدمها و چگونگی بهره گیری ازعوامل ناب داستانی اش دراین برهه ، چگونه باید صورت بگیرد و ...

 

◊ «اندوه جنوبي» اين نويسنده كانديد دريافت بهترين رمان متفاوت سال 1385 بوده است.